Technika Wojskowa

Sidewinder



 
    Pocisk klasy "powietrze-powietrze" Sidewinder jest konstrukcją amerykańską. Pierwsze odpalenie pocisku Sidewinder odbyło się w 1953 roku. Pod nazwą AIM-9B wszedł on do produkcji seryjnej w 1955 roku. Sidewinder jest wykonany w układzie "kaczka". Przed przednim usterzeniem znajduje się głowica samonaprowadzająca na podczerwień. Pocisk jest napędzany silnikiem rakietowym na paliwo stałe. Głowica bojowa może być wyposażona w zapalnik uderzeniowy lub zbliżeniowy.
    W czasie wielu lat produkcji opracowano kilka modyfikacji tego pocisku. AIM-9B Sidewinder został wprowadzony do użytku w 1956 roku Siłach Powietrznych USA i Lotnictwie Marynarki Wojennej USA. Wersja ta charakteryzowała się licznymi ograniczeniami możliwości zastosowania bojowego (m.in. niemożliwość przechwytywania celów na bardzo niskich wysokościach), wynikającymi z niskiej czułości głowicy, małego "pola widzenia" głowicy (25 stopni) i częstotliwości pracy detektora. Pociski AIM-9B były stosunkowo łatwe do wymanewrowania. Głowica ulepszonego wariantu - 9B FGW.2 otrzymała otwarty układ chłodzenia dwutlenkiem węgla, przez co wzrosła rozdzielczość temperaturowa detektora (m.in. znacznemu ograniczeniu uległ obszar, w którym silne promieniowanie słoneczne uniemożliwiało śledzenie celu - do 5 stopni od Słońca).
    Pocisk AIM-9B Sidewinder był pierwszym pociskiem rakietowym klasy powietrze-powietrze zastosowanym bojowo*. Stało się to w 1958 roku nad Tajwanem. Myśliwce Republiki Chińskiej F-86 Sabre zestrzeliły przy jej użyciu wiele samolotów MiG-15, należących do lotnictwa wojskowego Chińskiej Republiki Ludowej. Jednak sukcesy te należy przypisać głównie czynnikowi zaskoczenia. Komunistyczni lotnicy nie spodziewali się zestrzelenia spoza zasięgu ognia działek pokładowych, nie znali również odpowiednich metod przeciwdziałania nowemu zagrożeniu. AIM-9B wyprodukowano w liczbie ok. 80 000 w USA i ponad 50 000 w Zachodniej Europie. Jako dalsze rozwinięcie AIM-9B firma Ford Aerospace, producent tych pocisków, opracowała pocisk AIM-9D, wprowadzony do użytku w 1965 roku. Miał on ulepszony silnik, paliwo o większym impulsie jednostkowym i dłuższym czasie spalania, ulepszoną mechanikę i powiększone pole widzenia głowicy (do 40 stopni). Zmiany spowodowały wydłużenie czasu pracy silnika do prawie 1 minuty w porównaniu do 20 sekund w pocisku wersji B. Z czasem do produkcji trafiały kolejne wersje z coraz nowymi ulepszeniami (E, G, H, J)

    Wersja AIM-9L to wersja o ulepszonych charakterystykach. Pocisk tej wersji wyposażono w laserowy zapalnik zbliżeniowy i nową głowicę, mającą oznaczenie ABF (Annular Blast-Fragmentation). W tej głowicy dwie warstwy metalowych grotów otaczają materiał wybuchowy, który znajduje się w skorupie o wymuszonej fragmentacji. Warstwy grotów przy wybuchu rozpraszają się promieniowo w różnych kierunkach, powiększając strefę zniszczenia. Wybuch inicjowany jest przez laserowy zapalnik zbliżeniowy oparty o osiem miniaturowych laserów półprzewodnikowych (Ga As) rozmieszczonych na obwodzie głowicy. AIM-9L jest III generacją pocisków Sidewinder. Zewnętrznie różni się od innych podwójnym usterzeniem przednim (podwójna "kaczka"), które zapewnia bardzo korzystne własności manewrowe. Próby kwalifikacyjne pocisku przeprowadzono w 1975 roku. Ulepszona głowica o znacznie większej czułości od wcześniejszych wersji (rozdzielczość temperaturowa = 0,1 - 0,2 stopnia C) umożliwia śledzenie celów nie tylko od tyłu (ślad cieplny silnika), lecz z każdego kierunku. Już tylko krawędzie natarcia skrzydeł i stacja radiolokacyjna samolotu posiada temperaturę odpowiednią do dokonania samonaprowadzenia pocisku AIM-9L. Taka skuteczność jest zasługą nowego układu śledzenia głowicy. Posiada on nieruchomy detektor na antymonku indu, chłodzony argonem oraz układ luster skanujących.



Dane techniczne
  • Masa całkowita: 86 kg
  • Masa głowicy: 11,4 kg
  • Długość: 2,87 m
  • Średnica: 0,13 m
  • Rozpiętość: 0,63 m
  • Prędkość: 2,5 Ma
  • Zasięg: ponad 7 km
  • Maks. wys. lotu: 15,3 km
  • Czas lotu: 60 sekund
  • System kierowania: samonaprowadzanie bierne
  • Powierzchnie sterujące: przednie usterzenie
  •     W późniejszych latach wprowadzono wersje 9M, 9N, 9P, 9R.
    Oprac. WOLF '2000
    *Autorzy artykułu "Zachodnie pociski rakietowe klasy powietrze-powietrze" (zamieszczonym w "Technice Wojskowej" nr.6/92) Igor Witkowski i Jan Wojciechowski, z którego m.in. korzystałem opracowując ten materiał, pominęli fakt zastosowania przez Luftwaffe III Rzeszy pod koniec II wojny światowej pocisków rakietowych powietrze-powietrze do niszczenia formacji bombowców alianckich.