LOTNICTWO


F-14
Tomcat
|

Naddźwiękowy
samolot myśliwski F-14 o zmiennej geometrii skrzydeł jest samolotem
przeznaczonym do obrony powietrznej lotniskowców, towarzyszenia pokładowym
samolotom szturmowym, atakowania okrętów i obiektów nabrzeżnych oraz wywalczania
przewagi w powietrzu. Może on bazować na okrętach lub lotniskowcach. Od
innych samolotów podobnego przeznaczenia różni się stosunkowo dużym zasięgiem
i silnym uzbrojeniem. Trzeba tu zaznaczyć, że samoloty przeznaczone do
startów i lądowań na lotniskowcach chrakteryzują się specyficznymi rozwiązaniami
kostrukcyjnymi. Chodzi tu zwłaszcza o wzmocnioną konstrukcję kadłuba, który
musi sprostać o wiele większym obciążeniom (szczególnie przy lądowaniu)
niż jego "lądowy" odpowiednik.
Historia F-14 rozpoczyna się w roku 1969 kiedy to marynarka wojenna USA
ogłosiło konkurs na ciężki dwuosobowy myśliwiec wielozadaniowy bazyjący
na lotniskowcach. Konkurs wygrała firma Grumman. Pierwszy prototyp F-14
został oblatany 21 grudnia 1970 r. Początki były niefortunne, bowiem w
drugim locie podczas
podchodzenia
do lądowania samolot rozbił się, ale dwuosobowa załoga uszła z życiem katapultując
się. Po pół roku przerwy wznowiono próby i w roku 1971 latało już kilka
prototypów F-14. Pierwsze próby na lotniskowcu rozpoczęły się w roku 1972,
a szkolenie obsługi technicznej odbywało się najpierw w eskadrze szkoleniowej,
a od 1974 r. na lotniskowcu "Enterprise".
Do roku 1983 dostarczono 497 F-14 przy czym do końca 1978 r. dostarczono
80 samolotów F-14A do Iranu (wtedy nie rządził tam Homeini). F-14 był pierwszym
zachodnim samolotem, w którym zastosowano kompozyty na obciążone elementy
konstrukcyjne. Uzyskano dzięki temu zmniejszenie masy konstrukcji.
"Tomcat" jest uzbrojony w szybkostrzelne 20
mm działko "Vulcan" wbudowane na stałe oraz kierowane pociski rakietowe
w różnych konfiguracjach. Przewiduje się także uzbrojenie go w niekierowane
pociski "Zuni", bomby (również jądrowe), miny lotnicze i zasobniki z działkami.
F-14 wyposażony jest
wielozakresowy układ obserwacyjno-celowniczy AWG-9, który wykorzystują
obydwaj członkowie załogi. Układ jest autonomiczny i składa się z impulsowo-dopplerowskiej
stacji radiolokacyjnej, służącej do poszukiwania, wykrywania i naprowadzania
na cel oraz urządzenia na podczerwień, pracującego w zakresie poszukiwania
i wskazywania celu. Ukłąd AWG-9 zapewnia wykrycie myśliwców na odległość
do 160 km, a uskrzydlonych pocisków rakietowych - ponad 110 km. Oprócz
tego pozwala na wykrywanie i automatyczne prowadzenie kilku celów przy
jednoczesnym poszukiwaniu innych obiektów, jak również jednoczesne prowadzenie
do 24 celów, naprowadzanie 6 pocisków kierowanych "Phoenix"
na
6 celów nadlatujących z różnych kierunków i na różnych wysokościach, ale
przy odległościach między celami co najmniej 15 km.
Jeśli samolot jest wyposażony w pociski samonaprowadzające się "Sidewinder",
to układ AWG zapewnia wykrycie celu, oblicza jego parametry i pomaga głowicy
pocisku jego wykrycie. Orientując się na podstawie wskazań przyrządów pilot
może prowadzić ogień używając wszystkich rodzajów uzbrojenia natomiast
drugi pilot (operator) może użyć różnego rodzaju uzbrojenia z wyjątkiem
działka oraz pocisków "Sidewinder".
Samolot F-14 jest obecnie jednym z najstarszych samolotów w służbie wojsk
Stanów Zjednoczonych. Jednak jego bogate wyposażenie elektroniczne oraz
własności awiacycjne sprawiają, że pozostanie w służbie jeszcze przez długi
czas. Ciekawostką jest fakt, że stosunkowo nowy F-16, w porównaniu do F-14
(pierwszy egzeplarz seryjny F-16 to rok 1976) jest już wycofywany z użycia,
w czasie gdy staruszek F-14 miewa się całkiem dobrze i nic nie wskazuje
na to, aby miał iść w "odstawkę".
Oprac.:
IG-88 '1997