LOTNICTWO 

F-14 Tomcat


  Naddźwiękowy samolot myśliwski F-14 o zmiennej geometrii skrzydeł jest samolotem przeznaczonym do obrony powietrznej lotniskowców, towarzyszenia pokładowym samolotom szturmowym, atakowania okrętów i obiektów nabrzeżnych oraz wywalczania przewagi w powietrzu. Może on bazować na okrętach lub lotniskowcach. Od innych samolotów podobnego przeznaczenia różni się stosunkowo dużym zasięgiem i silnym uzbrojeniem. Trzeba tu zaznaczyć, że samoloty przeznaczone do startów i lądowań na lotniskowcach chrakteryzują się specyficznymi rozwiązaniami kostrukcyjnymi. Chodzi tu zwłaszcza o wzmocnioną konstrukcję kadłuba, który musi sprostać o wiele większym obciążeniom (szczególnie przy lądowaniu) niż jego "lądowy" odpowiednik.

       Historia F-14 rozpoczyna się w roku 1969 kiedy to marynarka wojenna USA ogłosiło konkurs na ciężki dwuosobowy myśliwiec wielozadaniowy bazyjący na lotniskowcach. Konkurs wygrała firma Grumman. Pierwszy prototyp F-14 został oblatany 21 grudnia 1970 r. Początki były niefortunne, bowiem w drugim locie podczas Lotniskowiec USS Enterprise.podchodzenia do lądowania samolot rozbił się, ale dwuosobowa załoga uszła z życiem katapultując się. Po pół roku przerwy wznowiono próby i w roku 1971 latało już kilka prototypów F-14. Pierwsze próby na lotniskowcu rozpoczęły się w roku 1972, a szkolenie obsługi technicznej odbywało się najpierw w eskadrze szkoleniowej, a od 1974 r. na lotniskowcu "Enterprise".
    Do roku 1983 dostarczono 497 F-14 przy czym do końca 1978 r. dostarczono 80 samolotów F-14A do Iranu (wtedy nie rządził tam Homeini). F-14 był pierwszym zachodnim samolotem, w którym zastosowano kompozyty na obciążone elementy konstrukcyjne. Uzyskano dzięki temu zmniejszenie masy konstrukcji.
    "Tomcat" jest uzbrojony w szybkostrzelne 20 mm działko "Vulcan" wbudowane na stałe oraz kierowane pociski rakietowe w różnych konfiguracjach. Przewiduje się także uzbrojenie go w niekierowane pociski "Zuni", bomby (również jądrowe), miny lotnicze i zasobniki z działkami.
    F-14 wyposażony jest wielozakresowy układ obserwacyjno-celowniczy AWG-9, który wykorzystują obydwaj członkowie załogi. Układ jest autonomiczny i składa się z impulsowo-dopplerowskiej stacji radiolokacyjnej, służącej do poszukiwania, wykrywania i naprowadzania na cel oraz urządzenia na podczerwień, pracującego w zakresie poszukiwania i wskazywania celu. Ukłąd AWG-9 zapewnia wykrycie myśliwców na odległość do 160 km, a uskrzydlonych pocisków rakietowych - ponad 110 km. Oprócz tego pozwala na wykrywanie i automatyczne prowadzenie kilku celów przy jednoczesnym poszukiwaniu innych obiektów, jak również jednoczesne prowadzenie do 24 celów, naprowadzanie 6 pocisków kierowanych "Phoenix" na 6 celów nadlatujących z różnych kierunków i na różnych wysokościach, ale przy odległościach między celami co najmniej 15 km.
     Jeśli samolot jest wyposażony w pociski samonaprowadzające się "Sidewinder", to układ AWG zapewnia wykrycie celu, oblicza jego parametry i pomaga głowicy pocisku jego wykrycie. Orientując się na podstawie wskazań przyrządów pilot może prowadzić ogień używając wszystkich rodzajów uzbrojenia natomiast drugi pilot (operator) może użyć różnego rodzaju uzbrojenia z wyjątkiem działka oraz pocisków "Sidewinder".
   Samolot F-14 jest obecnie jednym z najstarszych samolotów w służbie wojsk Stanów Zjednoczonych. Jednak jego bogate wyposażenie elektroniczne oraz własności awiacycjne sprawiają, że pozostanie w służbie jeszcze przez długi czas. Ciekawostką jest fakt, że stosunkowo nowy F-16, w porównaniu do F-14 (pierwszy egzeplarz seryjny F-16 to rok 1976) jest już wycofywany z użycia,  w czasie gdy staruszek F-14 miewa się całkiem dobrze i nic nie wskazuje na to, aby miał iść w "odstawkę".
 Oprac.: IG-88 '1997