SSN - 688 LOS ANGELES 

Amerykańska marynarka wojenna od roku 1954 użytkowała szereg typów atomowych, myśliwskich okrętów podwodnych. W latach 60' podjęto w USA decyzję o skonstruowaniu nowego typu takich jednostek, bazujących na doświadczeniach z budową i eksploatacją jednostek wcześniejszych, zwłaszcza typów Sturgeon i Glenard P. Lipscomp. Po kilku latach prac projektowych, 8 stycznia 1971 roku złożono w stoczni Electric Boat w Groton zamówienie na pierwszą jednostkę typu, któremu nadano nazwę Los Angeles i sygnaturę SSN - 688. Zgodnie z amerykańskim zwyczajem tą nazwą i sygnaturą, przynależną pierwszej jednostce typu, nazwano całą serię nowych okrętów. Jednostkę ukończono w roku 1976 i prawie natychmiast stało się jasne, że była to bardzo udana konstrukcja. Jej parametry akustyczne, prędkość, uzbrojenie i rozmiary, na wiele lat zdeklasowały konstrukcje ZSRS i zapewniły USA przewagę w konfrontacji z flotą podwodną Związku Sowieckiego.

Typ Los Angeles

Jednostki typu Los Angeles powstały w trzech odmianach. Pierwsze od numeru 688 do 718 określane są jako "oryginalne Los Angeles". Nastepne od numeru 719 do 725 i od numeru 750 do 773 uzbrojono w pionowe, kadłubowe (VLS - Vertical Launch System) wyrzutnie pocisków manewrujących, i są to tzw. "VLS Los Angeles". Tak znaczące wzmocnienie uzbrojenia było możliwe dzięki zmienionej konstrukcji reaktora nuklearnego, którego rozmiary (zwłaszcza szerokość) znacznie zmniejszono. Od numeru 751 do ostatniego 773 są to okręty budowane według bardzo zmienionego projektu i nazywa się je Improved Los Angeles. Ponadto jeden z okrętów, USS Memphis SSN - 691, został przebudowany w celach eksperymentalnych, dla wypróbowania nowych technologii i materiałów które mają być wykorzystane w przyszłych okrętach podwodnych (chodzi tu głównie o typ Seawolf). Jak łatwo zauważyć, część z "podstawowych" LA (8 sztuk) i wszystkie Improved LA zostały poważnie dozbrojone dzięki zainstalowaniu wspomnianych wyrzutni VLS.

Do tej pory wycofano z linii 11 okrętów tego typu, ale w związku z zaniechaniem programu SSN - 21 Seawolf, który miał być następcą jednostek typu Los Angeles, nie planuje się dalszych kasacji. US Navy podjęła nawet studia nad przedłużeniem służby, ponad planowane 30 - 33 lata i prawdopodobnie w najbliższym czasie 18 jednostek przejdzie taką modernizację.

Okręty klasy Los Angeles są przeznaczone przede wszystkim do zwalczania wrogich jednostek podwodnych, zarówno mysliwskich, jak i uzbrojonych w strategiczne pociski balistyczne z głowicami nuklearnymi. W ramach tego rodzaju misji służą one zarówno jako obrońcy własnych okrętów strategicznych (typ SSBN Ohio), jak i "łowcy" wrogich jednostek. Innym rodzajem misji jest wspomaganie działań bojowych grup amerykańskich lotniskowców, kiedy to wykonują dla nich zadania związane z dalekim i skrytym zarazem rozpoznaniem, obroną przeciwpodwodną i zwalczaniem wrogich okrętów nawodnych. Ponadto okręty te mogą wystrzeliwać pociski manewrujące (cruise missile) przeciw celom położonym na lądzie, prowadzić rozpoznanie, wysadzać na brzeg grupy komandosów i zwiadowców, oraz stawiać miny morskie. 

Konstrukcja okrętów typu LA opiera się na podziale kadłuba okrętu na dwa główne przedziały wodoszczelne, wewnątrz których znajdują się przedziały użytkowe.

Największym przedziałem (nr 1 na rysunku) jest maszynownia, w której znajduje się przedział reaktora, turbiny napędowe i generatorowe, wytwornice pary i mechanizmy pomocnicze. Począwszy od USS Providence SSN - 719 znajduje się tam 12 kadłubowych pionowych wyrzutni systemu VLS. Pomieszczenie oznaczone jako 2 zawiera stanowisko dowodzenia i centrum kontroli uzbrojenia (w istocie jest to jedno duże pomieszczenie), umieszczone na górnym pokładzie śródokręcia. Znajdują się tam zarówno stanowiska kierowania ruchem jednostki, komputery taktyczne i nawigacyjne, oraz peryskopy. Obok znajdują się kabiny sonarzystów, łącznościowców i operatorów radaru. Jako numer 3 na rysunku oznaczony jest naturalnie kiosk, zawierający anteny, maszty optroniczne i końcówki peryskopów. Numer 4 oznacza pokład mieszkalny z mesami załogi i oficerów, kuchnią i pomieszczeniami mieszkalnymi. Numer 5 to przedział torpedowy, składający się z pomieszczenia magazynowego, pomieszczenia wyrzutni torpedowych i kabiny kontroli strzelań torpedowych i rakietowych. W odmianie wyposażonej w VLS kontroluje się stąd rownież strzelanie pocisków manewrujących. Numer 6 to oczywiście przedział sonarów kadłubowych. Znajduje się tam zestaw sferycznych sonarów aktywnych/pasywnych.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na różnice pomiędzy poszczególnymi wariantami okrętów klasy Los Angeles. Odmiana VLS różni się od podstawowej zmienioną konstrukcją rdzenia reaktora, który ma mniejszą szerokość. Umożliwia to zainstalowanie 12 kadłubowych, pionowych wyrzutni pocisków manewrujących Tomahawk. Wersja Improved Los Angeles posiada unowocześniony reaktor, pędnik strumieniowy zamiast śruby, nowe pokrycie kadłuba wytłumiające szumy, a także dziobowe stery głebokości przeniesione z kiosku na kadłub. Począwszy od USS Hartford SSN - 768 okręty posiadają zmodernizowane, sześciopłatowe stery rufowe, takie jak zastosowane później na SSN - 21 Seawolf. Wszystkie te unowocześnienia sprawiają, że tak zmodyfikowane okręty klasy Los Angeles są znacznie cichsze zarówno od "oryginału", jak i od radzieckich/rosyjskich jednostek klasy Improved Victor III (671 RTMK), które były "odpowiedzią" na okręty typu 688. Poniżej zdjęcie USS Charlotte SSN - 766, widać charakterystyczny brak dziobowych sterów głębokości na kiosku. Rozwiązanie to oprócz zmniejszenia szumów zwiększa również zdolność do przebijania kioskiem (który jest zresztą wzmocniony) warstwy lodu w czasie operowania w rejonach arktycznych. Dotychczas w celu przebicia pokrywy lodu dziobowe stery głebokości umieszczone na kiosku były przekręcane do położenia pionowego. Powodowało to groźbę ich uszkodzenia i bardzo ograniczało grubość możliwej do przebicia skorupy lodowej.

Uzbrojenie

Wszystkie okręty klasy Los Angeles są uzbrojone w cztery (tylko !!!) wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm (21 cali). Tak niewielka liczba wyrzutni jest wymuszona niewielką, mimo wszystko, pojemnością kadłuba. Wyrzutnie te służą do wystrzeliwania:

Ciężkich torped przeciwpodwodnych/przeciwnawodnych Gould Mk 48 ADCAP.
Pocisków do zwalczania celów nawodnych Boeing UGM - 84F Sub - Harpoon.
Manewrujących pocisków do zwalczania okrętów nawodnych Hughes BGM - 109 Tomahawk TASM (Tactical Anti Ship Missile).
Manewrujących pocisków do zwalczania celów lądowych Hughes BGM - 109 Tomahawk TLAM (Tactical Land Attack Missile).

Pełny zapas wszelkiego rodzaju pocisków wynosi 26 sztuk i mogą być one bardzo szybko załadowane do wyrzutni.

Ponadto z wyrzutni można ustawiać miny morskie typu Mk 67 SLMM (Submarine Launched Mobile Mine) lub Alliant Techsystems Mk 60 CAPTOR (Encapsulated Torpedo).

Jak już kilkakrotnie wspomniano, jednostki od SSN - 719 do SSN - 725 i od SSN - 750 do SSN - 773, zostały wyposażone w kadłubowe, pionowe wyrzutnie pocisków rakietowych VLS. Są one umieszczone w dwu rzędach po 6 sztuk, po obu stronach reaktora. Można z nich wystrzeliwać pociski przeciwokrętowe Sub - Harpoon, ale najczęściej są one załadowane pociskami manewrującymi Tomahawk w wersji TLAM.

Do kierowania strzelaniem z wyrzutni torpedowych służy TFCS Mk 117 (Torpedo Fire Control System - System Kontroli Strzelań Torpedowych).

Wyposażenie elektroniczne i obserwacyjne

Okręty typu Los Angeles wyposażono w imponujący zestaw sprzętu elektronicznego rozmaitego przeznaczenia. Najważniejszą jego częścią jest z pewnością zespół sonarów. Jednostki te wykorzystują:

Zestaw sferycznych, kadłubowych sonarów pasywnych/aktywnych IBM AN/BQQ - 5D lub E niskiej częstotliwości, służacy do wykrywania obiektów podwodnych i nawodnych oraz zbierania danych do ataku.
Zestaw cienkolinowych pasywnych sonarów holowanych TB 23 lub 29, oraz podobny, ale grubolinowy sonar TB - 16D.
Ostrzegawcze i lokacyjne sonary boczne AN/BQG - 5D o szerokiej aperturze.
Aktywny sonar lokacyjny wysokiej częstotliwości Raytheon SADS - TG.
Sonar wysokiej częstotliwości Ametek AN/BQS - 15, bliskiego zasięgu służący do wykrywania lodu i min.
Wspomagany jest on przez aktywny sonar MIDAS (Mine and Ice Detection Avoidance System - System Wykrywania i Unikania Lodu i Min).

Ciekawym uzupełnieniem dwóch powyższych systemów jest urządzenie NMRS (Near - term Mine Reconnaissance System - System Bliskiego Rozpoznawania Min). Jest to pojazd bezzałogowy, wystrzeliwany z wyrzutni torpedowej. Sterowany jest światłowodowo i zainstalowano na nim boczny sonar skanujący AN/AQS - 14.

Do obrony przed działaniem obcych sonarów jednostki są wyposażone w wskażnik kierunku działania obcego sonaru BRD - 7, oraz zakłócacze pracy wrogich urządzeń namiarowych WLR - 1H i WLR - 8(v)2. Na powierzchni morza używa się ostrzegacza o opromieniowaniu radarem typu WLR - 10.
W celu zmylenia wrogich sonarów namierzających zastosowano system wabików akustycznych WLR - 9A lub WLR - 12. Teraz planuje się zastąpić je systemem WLY - 1. Ponadto z wyrzutni torpedowych można wystrzeliwać cele pozorne markujące odpalenie torpedy TD Mk 2.
Na powierzchni okręt posługuje się radarem nawigacyjnym i kontroli obszaru Sperry Marine BPS - 15A lub 16.
Do zarządzania informacją bojową okręt posiada system CCS Mk 2.
Do łączności satelitarnej używa się urządzenia WSC - 3.
Główny komputer jednostki to urządzenie AN/BSY - 1. Komputery pomocnicze to UYK - 7, UYK - 43 i UYK - 44.
Do prowadzenia obserwacji wizualnej spod wody okręt posiada peryskop obserwacyjny Type 18 i peryskop bojowy Type 2.

Dane techniczne

Długość: 109,73 m
Szerokość: 10,06 m

Wyporność:
w wynurzeniu: 6080 ts
w zanurzeniu 6927 ts

Prędkość:
oficjalna podwodna: ponad 20 węzłów
podwodna znana obecnie: ok. 32 węzłów
nawodna: 18 węzłów

Załoga: 129 osób (13 oficerów i 116 marynarzy)

Cena jednego okrętu (średnio w 1990 roku): 900 milionów $

Napęd jednostki zapewnia chłodzony wodą, ciśnieniowy reaktor atomowy firmy General Electric PWR S6G o mocy 26 MW. Jest to wersja rozwojowa reaktora D2G, wcześniej zastosowanego na krążownikach rakietowych klas: Bainbridge CGN - 25, Truxton CGN - 35, California CGN - 36 i Virginia CGN - 38. Para wytworzona w wytwornicy pary napędza dwie turbiny firmy Westinghouse o mocy 35 000 KM, pracujące na jeden wał. W jednostkach wersji Improved Los Angeles wyposażenie siłowni zostało zmodernizowane według programu IPMPP I (Improved Performance Machinery Program Phase I - Pierwsza Faza Programu Podwyższenia Wydajności Maszynowni), którego szczegóły są jednak trudno dostępne. Okręty wyposażone są w awaryjny silnik elektryczny Magnatek o mocy 242 kW.

USS Buffalo SSN - 715 wykonuje efektowne wynurzenie

Okręt klasy Los Angeles na pochylni

Okręt klasy Improved Los Angeles USS Tucson SSN - 770 w rejsie po powierzchni

Ostatni z klasy, USS Cheyenne SSN - 773 w hali montażowej stoczni

Okręt klasy VLS Los Angeles, USS Luisville SSN - 724 w osłonie grupy bojowej lotniskowca

Centrum kontrolne (mostek) okrętu klasy Los Angeles

Peryskopy i maszty optroniczne okrętu klasy Improved Los Angeles, USS Scranton SSN - 756

USS Charlotte SSN - 766 klasy Improved LA płynie po powierzchni. Widoczny brak sterów głębokości na kiosku

USS Albuquerque SSN - 706 płynie pozostawiając potężny kilwater

Na pokładzie USS Pasadena SSN - 752 oficer obserwuje powierzchnię przez peryskop

Efektowne ujęcie USS Albuquerque SSN - 706

Ujęcie od tyłu okrętu USS City of Corpus Christi SSN - 705, w rejsie po powierzchni