Merkawa

Technika Wojskowa IZRAEL Merkava Mk.1, Mk.2, Mk.3
RYDWAN Merkava Mk. 2.

Izrael jest krajem o powierzchni ok. 21 tys. km2 zamieszkałym przez niemal 5 mln ludzi. Większość z nich (ok. 85%) stanowią Żydzi, pozostali to głównie Arabowie. Armia liczy ok. 170 tys. żołnierzy, z czego 120 tys. to poborowi. Do wojska powoływani są tylko obywatele narodowości żydowskiej i druzyjskiej. Służba trwa 3 lata dla mężczyzn oraz 2 lata dla kobiet. Izrael nie publikuje oficjalnie danych liczbowych dotyczących swoich sił zbrojnych, a przedstawione szacunki są wynikiem ocen ekspertów zachodnich.

Ze względu na konflikty z sąsiadującymi państwami oraz trudności w pozyskiwaniu broni zza granicy Izrael posiada bardzo dobrze rozwinięty przemysł zbrojeniowy, którego wyroby zyskują bardzo pochlebne oceny na świecie. Państwo to jest także producentem czołgów własnej konstrukcji oraz posiadło w wysokim stopniu umiejętnosć modernizacji importowanych (bądź zdobytych w walce) wozów bojowych (np. podwozie T-55 posłużyło do stworzenia transpotrera opancerzonego Achzarit).
Ogólnie sytuacja Izraela jest nie do pozazdroszczenia. Jak wspomniałem, izraelska armia liczy ok. 170 tys. żołnierzy w czasie, gdy armie sąsiadów tego małego państwa przedstawiają się następująco: Egipt 450 tys., Syria 420 tys., Jordania 86 tys., Liban 10-15 tys. żolnierzy. Nie trzeba chyba dodawać, że z wszystkimi tymi państwami Izrael miał lub ma na pieńku. Aby tę sytuację zdecydowanie poprawić na swoją korzyść izraelscy inżynierowie stworzyli czołg o nazwie Merkava, który wszedł do użytku w kwietniu 1979 roku. Obecnie jest to czołg, który nie ma sobie równych na Bliskim Wschodzie. Jest to najlepiej przystosowany czołg do działań pustynnych na świecie.

Biorąc pod uwagę brak wcześniejszych doświadczeń Izraela w dziedzinie projektowania i budowy czołgów jest to sukces wielkiej miary. Nie jest to czołg, który charakteryzowałby się rewelacyjną zwrotnością, czy też potężną siłą ognia, ale za to jego pancerz to marzenie czołgisty. W czasie walk nigdy nie udało się nieprzyjacielowi zabić załogi tego czołgu. Szczególny nacisk położono na zabezpieczenie najbardziej narażonej na atak w czasie walki części czołgu: jego przodu. W związku z tym zastosowano nietypowy dla czołgów układ konstrukcyjny, mianowicie silnik wraz z układem napędowym umieszczono w przedniej części czołgu, a dopiero za nim przedział załogi. Przy takim rozwiązaniu pocisk kumulacyjny musiałby najpierw przedrzeć się przez gruby pancerz przedni (z reguły najgrubszy u czołgów), następnie przez cały blok silnika i na końcu przez jeszcze jedną płytę pancerną. Obecnie nie ma takiego pocisku konwencjonalnego, który mógłby sprostać temu zadaniu (dowiedzione w walce). Wieża czołgu ma kształt długiego klina co sprzyja rykoszetowaniu pocisków (czołowa powierzchnia wieży ponad kadłubem wynosi zaledwie 1m2). Jakby tego było mało dodatkowo niewielkie powierzchnie wieży w różnych płaszczyznach utrudniają skuteczny ogień przeciwko Merkavie. W wersji Mk.3 zastosowano już modułowy (wymienny!) warstwowy pancerz laminowany o znacznie lepszych parametrach ochronnych. Boki Merkavy są chronione przez metalowe fartuchy, które powodują wczesniejsze detonowanie pocisków kumulacyjnych. Nietypowe jest również w Merkavie rozmieszczenie amunicji. Nie umieszczono jej jak to jest przyjęte w większości czołgów w wieży, ale w tylnej częsci kadłuba. Oprócz tego naboje pakowane są w specjalne pojemniki co zmniejsza do minimum możliwość penetracji własnej amunicji przez wrogi pocisk. Zabezpieczając się przed wybuchami min, dnu kadłuba nadano kształt litery V, co sprzyja rozpraszaniu fali uderzeniowej. W wersji Mk.2 na obwodzie tylnej części wieży zostały zawieszone łańcuchy stalowe stanowiące ekran przeciwkumulacyjny dla przestrzeni pomiędzy tyłem wieży a kadłubem. Gdyby nie zainstalowano tego ekranu to wskutek wybuchu wieża zostałaby najprawdopodobniej oderwana od kadłuba. Sama wieża jest przesunięta w tył pojazdu, dzięki czemu armata wystaje dużo mniej przed przednią krawędź kadłuba niż w innych czołgach. Umożliwia to jazdę po nierównościach bez odwracania wieży.

Rzecz warta uwagi: po usunięciu 50% nabojów (tj. 45 szt.) do armaty w przedziale ładunkowym Merkava może zmieścić nawet 10 żołnierzy, którzy mogą się desantować przez tylni właz. Jak dobrze Merkava jest przystosowana do współdziałania z piechotą może świadczyć m.in. zainstalowanie zbiornika z wodą dla piechoty w przedziale ładunkowym (oprócz tego każdy z członków załogi ma swój zbiornik z chłodzoną wodą), zainstalowanie telefonu wewnętrznego za pomocą którego piechota posuwająca się za czołgiem może porozumiewać się z załogą czołgu, przystosowanie tylnego włazu do wykorzystania jako rampy dla np. rannych żołnierzy.

Izraelski "Rydwan" ma bardzo dobry system przeciwpożarowy reagujący zarówno na ogień, jak i na wybuch paliwa lub oleju. Czas zadziałania systemu = 80 milisekund!

Podstawową jednostką ognia Merkavy jest armata 105 mm (w wersji Mk.3 120 mm). Dodatkowe uzbrojenie stanowią: sprzężony z wieżą karabin maszynowy kalibru 7.62 mm, dwa karabiny maszynowe zamocowane na wierzchu wieży również kalibru 7.65 mm oraz obsługiwany z wnętrza czołgu moździerz, co jest absolutnym ewenementem. Na to wszystko składa się jeszcze nowoczesny system kontroli ognia z przelicznikiem cyfrowym, laserowym dalmierzem oraz zespołem czujników do pomiarów takich parametrów jak: prędkość wiatru, temperatura powietrza czy predkość obrotu wieży. Oczywiście nie można nie wspomnieć o pewnej wadzie tego cudownego czołgu: mianowicie Merkava nie jest przystosowana do pokonywania przeszkód wodnych o głebokości większej niż 2 m. No, ale czy ktoś widział w Izraelu rzekę do forsowania której trzeba by było coś przystosowywać?

Ocenia się, że w armii izraelskiej jest obecnie w użytku ok. 800 szt. Merkavy w trzech wersjach rozwojowych.

Dane techniczne Merkavy Mk.3:

Parametry	Merkava Mk.3
Masa	61
Załoga	4
Długość kadłuba [m]	7,60
Szerokość [m]	3,70
Wysokość maks. [m]	2,76
Prześwit [m]	0,53
Maks. prędkość po drodze [k./h]	55
Przyspieszenie 0-32 km/h [s]	10
Zasięg [km]	500
Nachylenie wzdłużne podłoża [%]	70
Nachylenie poprzeczne kadłuba [%]	38
Przeszkoda pionowa [m][	1,0
Kaliber armaty [mm]	120
Jednostka ognia [szt.]	50
Karabiny	3x7,62
Wspólczynnik mocy [kW/t]	14,6
Kąt podniesienia armaty [st.]	+20/-9

Oprac. IG-88 '2000

www.greendevils.pl